Skip to main navigation menu Skip to main content Skip to site footer

Research Article

Vol. 1 No. 1 (2026): June

Formative Bases of the Kazakh Anthroponymy

Submitted
July 1, 2026
Published
June 30, 2026

Abstract

Kazakh personal names have undergone various stages of evolution from ancient times to the present day, resulting in the formation of an integrated lexical system. This article analyzes the pathways through which these names have survived to the present and examines their etymological foundations. It demonstrates, at the phonemic level, that some variants which have diverged from one another over time originated from a common source in ancient periods. The study suggests that Personal names are presented as a means of expressing the shared historical and cultural connections among contemporary Turkic peoples. In this study attention is also paid to external factors such as the people's worldview, traditions and customs, religion, history, and social environment. The article explores issues of contemporary Kazakh anthroponymy, including the evolutionary development of Old Turkic personal names into their modern forms in Turkic and Kazakh languages, orthographic norms, their conformity to the phonological system of the Kazakh language, and the adaptation of foreign as well as Arabic-Persian names into Kazakh.

References

  1. Abdrahmanova, T. M. (2004). Kazak, Rus ve Alman dillerindeki lakap adlarının özellikleri. Tıltanım, (4).
  2. Äbduäliulı, B. (2020). Kazak antroponim yapımı.
  3. Ağabekova, J. A. (2005). Kazakçada kullanılan Arap kökenli kişi adlarının etnolingvistik özellikleri (Yayımlanmamış doktora tezi). Almatı.
  4. Asılbekova, N. Ö. (2006). Kişi adlarının motivasyonu ve bilişsel niteliği [Yayımlanmamış doktora tezi]. Almatı.
  5. Äliakbarova, A. T. (2020). Yeni sosyo-kültürel koşullarda çağdaş Kazak antroponimisi: Transmisyon ve transformasyon [Yayımlanmamış doktora tezi]. Almatı.
  6. Äşimhanova, F. M. (2007). Kazak dilindeki antroponimlerin dilsel-kültürel sistemi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Almatı.
  7. Begmatov, E. A. (2010). O‘zbek ismlari ma’nosi: İzohli lug‘at [Özbek adlarının anlamı: Açıklamalı sözlük]. O‘zbekiston Milliy Entsiklopediyasi Davlat Ilmiy Nashriyoti.
  8. Bilim beru granttary iegerleriniñ tizimi [Eğitim bursu kazananların listesi]. (2021). Tengrinews. https://tengrinews.kz/userdata/documents/grants_2021_kaz_protected.pdf
  9. Dosjanov, B.Ä. (2001). Kazak dilindeki eski yapılı antroponimler [Yayımlanmamış doktora tezi]. Astana.
  10. Drevnetiurkskii slovar [Eski Türkçe sözlük]. (1969). Nauka.
  11. Jañğabılova, Z. K. (2002). Fiil biçimli antroponimler (Türkçe ve Kazakça verileri temelinde) [Yayımlanmamış doktora tezi]. Almatı.
  12. Janūzaq, T. (2004). Esimder syry [Adların sırrı]. Parasat.
  13. Japarov, Sh. (2011). Adam attary – el bailygy [Kişi adları halkın zenginliğidir] (8. Baskı). Teknik BB.
  14. Karachaevo-balkarsko-russkii slovar: Okolo 30 000 slov [Karaçay-Balkar-Rusça sözlük: Yaklaşık 30.000 kelime]. (1989). Russkii iazyk.
  15. Kuldeeva, G. I. (2001). Sovremennaia antroponimicheskaia sistema kazakhskogo iazyka [Çağdaş Kazakçanın antroponimik sistemi] [Yayımlanmamış doktora tezi]. Kazan Devlet Üniversitesi.
  16. Kulmagambetova, A. J. (2007). İngilizce ve Kazakçadaki antroponimlerde dünya dilsel görünümü [Yayımlanmamış doktora tezi özeti]. Almatı.
  17. Mädiyeva, G. B., & İmanberdiyeva, S. K. (2005). Onomastik: Araştırma sorunları. Atamura.
  18. Mamyrbekova, G., & Seitbekova, A. (2013). Äbilğazy Bahadūr hannyñ “Türik shejiresiniñ” tezaurus sözdigi [Äbilğazy Bahadūr Han’ın Türk Şeceresi adlı eserinin tezaurus sözlüğü]. Firma Ornak.
  19. Meirbekov, A. K. (2014). Kazak ve İngiliz dillerindeki antroponimlerin ulusal-kültürel yansıması [Yayımlanmamış doktora tezi]. Almatı.
  20. Milli.az. (2017, 17 Ocak). Interest. https://news.milli.az/interest/508303.html
  21. Musabayeva, M. D. (1995). Kazak dilindeki antroponimik adlandırmaların etnolingvistik özellikleri [Yayımlanmamış doktora tezi]. Almatı.
  22. Musabekova, U. A. (1996). Kazak ve Rus dillerindeki antroponimlerin motivasyonel yönü [Yayımlanmamış doktora tezi]. Almatı.
  23. Musulmanskie imena: Slovar-spravochnik [Müslüman adları: Sözlük-başvuru kitabı]. (2009). DILIA.
  24. Oñdasınov, N. D. (1974). Kazakça-Farsça açıklamalı sözlük. Kazakistan.
  25. Qadyrğali Jalayyrdyñ “Jamiğ-at tawarikhynyñ” tezaurus sözdigi [Kadırğali Celayır’ın Câmiʿü’t-Tevârîh adlı eserinin tezaurus sözlüğü]. (2012). Qazaq Entsiklopediyasy.
  26. Qaiyrjan, K. (2013). Söz-sandıq: Qazaqtyñ köne sözderi [Söz sandığı: Kazakçanın eski kelimeleri]. Öner.
  27. Sevortian, E. V. (1974). Etimologicheskii slovar tiurkskikh iazykov [Türk dillerinin etimolojik sözlüğü]. Nauka.
  28. Stan.kz. (2017, 22 Haziran). Kyzdarga qoyylatyn qazaqy esimder. https://stan.kz/kyzdarga-koyylatyn-kazaky-esimder/
  29. Wisdom Library. (2025, 14 Ekim). Cinar. https://www.wisdomlib.org/tr/names/cinar

Downloads

Download data is not yet available.