##common.pageHeaderLogo.altText##

Research Article

Vol. 1 No. 1 (2026): June

The “Aktav Tatars” in Ottoman Records: Their Identity, Migrations, Homeland, and Relations with the Aktaghliks and Karataghliks of Eastern Turkestan

Submitted
June 30, 2026
Published
June 30, 2026

Abstract

This article examines when the Aktav people, referred to in Ottoman documents as Tataran-ı Aktav, Aktav Tatars, or Aktav Yörüks—a group whose name suggests Kipchak origins—arrived in Asia Minor, where they left their mark in Anatolia and Rumelia. It also examines their previous homelands, and the traces they left behind. To this end, toponymy dictionaries, history books, and modern historical studies have been utilized. This study concludes that the Aktav people arrived in Anatolia in 1395, fleeing the Golden Horde during the war between Toktamish and Timur. In a subsequent period during the reign of Mehmed I, they were likely relocated to the Balkans, where they established settlements bearing their own name. Unlike what has been previously thought, the name Aktav does not originate from the name of the Aktav Bey (khan) who led the migration; rather, it comes from the name of the tribe. The settlements bearing the name Aktav in northwest Kazakhstan are considered their ancestral homeland. Besides, the Aktav-Kanlı tribe in Bashkortostan is interpreted as their ancestors. These observations are presented as evidence of this study’s argument. Furthermore, it has been concluded that the Aktav and Karatav tribes (in Bashkortostan) originated from the Tav tribe (in the Aral-Syr Darya region). The reality that the Aktavs migrated to Anatolia while the Karatav remained behind during the Timur-Toktamish war has been interpreted as indicative of a possible fratricidal conflict between these two groups. Based on this possibility, the article also opens a discussion on the origin of the names of the Aktaglık and Karataglık, rival sects/brotherhoods that emerged in the Bukhara region and were supporters of the civil war in the history of East Turkestan (16th-17th centuries).

References

  1. Актау. (2018, 12 Eylül). Wikipedia içinde. https://ru.wikipedia.org/wiki/Актау
  2. Anonim Osmanlı kroniği -1299-1512. (2000). (N. Öztürk, Haz.). Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı.
  3. Baykov, G. & Kiel M. (2011). Tatarpazarcığı. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt 40, ss. 170–172). https://islamansiklopedisi.org.tr/tatarpazarcigi
  4. Çelik, B. M. (2012). Saidiye Hanlığı ve Hocalar devri kaynakları (1514-1762). History Studies, 4(4), 65–89.
  5. Ekrem, E. (1996). Doğu Türkistan’da Sufî Hocalar. Erdem, 8(23), 621–656.
  6. Gökbilgin, T. M. (1957). Rumeli’de Yörükler, Tatarlar ve Evlâd-ı Fatihân. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
  7. Hoca Saadettin Efendi. (1979). Tacü’t-tevarih II (İ. Parmaksızoğlu, Yalınlaştıran). Kültür Bakanlığı Yayınları.
  8. İbni Arabşah. (2012). Acâibu’l Makdûr: Bozkırdan gelen bela. (A. Batur, Çev. ve Yay. Haz.). Selenge.
  9. Kuzeyev, R. G. (1974). Proishojdeniye Başkirskogo naroda (Etniçeskiy sastav, istoriya, rasseleniya). İzdatel’stvo Nauka.
  10. Lezina, L. N. & Superanskaya A. V. (2009). Türk onomastikası -Çin Seddi’nden Viyana kapılarına kadar bütün Türk halkları. Selenga.
  11. Nizamiddin Şamî. (1996). Zafername. Özbekistan Neşriati.
  12. Osmanlı yer adları: I–Rumeli Eyaleti -1514-1550. (2013a). Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı.
  13. Osmanlı yer adları: II–Anadolu, Karaman, Rum, Diyarbakır, Arap ve Zülkadiriye eyaletleri -1530-1556. (2013b). Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı.
  14. Rıskalikızı, U. (2001). Batıs Kazakstan oblısı jer-su atavlarınıŋ sözdigi. Poligraf servis.
  15. Şahin, İ. (2018). Osmanlı toponimlerinde (yeradlarında) Kıpçak söz varlığı örneği: “Tatarân-ı Aktav”, “Aktav”. XIII. Uluslararası Büyük Türk Dili Kurultayı bildirileri kitabı içinde (ss. 104–109).
  16. Şahin, İ. (2016). Saruhan ve Saruhanoğulları adlarının kökeni üzerine. Dil Araştırmaları, 18, 219–233.
  17. Togan, İ. (1991). Chinese Turkestan v. Under the Khojas. Encyclopædia Iranica içinde (Cilt 5, fas. 5, ss. 474–476). https://www.iranicaonline.org/articles/chinese-turkestan-v/

Downloads

Download data is not yet available.